Jak chronić historyczne miasta, a jednocześnie pozwalać im się rozwijać? Gdzie przebiega granica między wizją właściciela zabytku a wymogami konserwatorskimi? Jak samorządy mogą skutecznie prowadzić rewitalizację? Między innymi wokół tych zagadnień będą toczyć się rozmowy podczas III Kongresu Ochrony Zabytków 2026.

Tegoroczna edycja odbędzie się pod hasłem „Dziedzictwo miast i miasteczek Mazowsza”. Kongres zaplanowano na 23 i 24 października 2026 roku. Pierwszego dnia uczestnicy spotkają się w Ośrodku Kultury w Górze Kalwarii, drugiego – w Ratuszu w Konstancinie-Jeziornie.

Program obejmuje wykłady, prezentacje konkretnych realizacji konserwatorskich, dyskusje panelowe oraz możliwość zwiedzania zabytków z przewodnikiem. Pierwszy dzień poświęcony będzie przede wszystkim spojrzeniu samorządów na ochronę dziedzictwa, drugi – perspektywie właścicieli zabytków i społeczników.

Program

Dzień I
23.10.2026 (piątek), Góra Kalwaria

Ośrodek Kultury w Górze Kalwarii, ul. por. Jana Białka 9

9.00-11.00 Rejestracja

9.30-10.30
Dla chętnych zwiedzanie zabytku z przewodnikiem – Zamek Książąt Mazowieckich w Czersku

11.00-12.00 Uroczysta inauguracja kongresu
Wystąpienia przedstawicieli administracji rządowej i samorządowej.

Wykład inauguracyjny Kongresu – prof. dr hab. inż. arch. Danuta Kłosek-Kozłowska, kierownik Pracowni Dziedzictwa Miast, Zakład Dziedzictwa Architektonicznego i Sztuki, Wydział Architektury, Politechnika Warszawska.

I dzień kongresu:
Dziedzictwo miast i miasteczek w perspektywie samorządu terytorialnego

12.00-12.45
Wystąpienie i wykład wprowadzający

12.45-13.45
Panel I – Wsparcie samorządu terytorialnego w procesach rewitalizacji
Wykłady

14.30-14.50
Wykład „Rozwiązania francuskie w dziedzinie opieki nad zabytkami”

14.50-17.10
Panel II – Studia przypadku ochrony, restauracji i adaptacji zabytków

• prezentacje najciekawszych projektów, realizacji i adaptacji konserwatorskich
• dyskusja panelowa przedstawicieli samorządów „Między przeszłością a przyszłością. Historyczne miasteczka Mazowsza – jak chronić dziedzictwo i rozwijać przyszłość?”

17.10-17.45
Dyskusja i podsumowanie I dnia Kongresu

Dzień II
24.10.2026 (sobota), Konstancin-Jeziorna
Ratusz – Urząd Miasta i Gminy Konstancin-Jeziorna, ul. Piaseczyńska 77

9.00-11.00 Rejestracja

9.30-10.30
Dla chętnych zwiedzanie z przewodnikiem – Park Zdrojowy i Villa La Fleur w Konstancinie

II dzień kongresu:
Dziedzictwo miast i miasteczek w perspektywie właścicieli i społeczników

11.00-12.10
Wystąpienie i wykład wprowadzający

12.10-16.00
Panel III – Studia przypadku ochrony, restauracji i adaptacji zabytków

• prezentacje samorządowców, społeczników i właścicieli
• dyskusja panelowa właścicieli zabytków i społeczników: „Granice przekształceń tkanki zabytkowej – pomiędzy wizją właściciela a ograniczeniami społecznymi oraz formalno-prawnymi i konserwatorskimi”

16.00-16.30
Podsumowanie i wnioski po Kongresie

Rejestracja

Udział w kongresie wymaga wcześniejszej rejestracji. Zapisy prowadzone są od 10 września 2026 r. na stronie Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Organizatorzy i patronat

Organizatorzy: Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, Ład na Mazowszu. Stowarzyszenie Ochrony i Promocji Miast-Ogrodów i Historycznych Miejscowości Centralnego Mazowsza, Miasto i Gmina Góra Kalwaria, Gmina Konstancin-Jeziorna.

Patronat nad kongresem objęli: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Marszałek Województwa Mazowieckiego oraz Instytut Rozwoju Miast i Regionów.